William & Tisquantum

Recensies

5 oktober 2020

In 1620 moet de elfjarige weesjongen William het vertrouwde Leiden verlaten, omdat de Pilgrims een nieuw bestaan gaan opbouwen in Amerika. Ze overleven de reis ternauwernood, en als ze dan voet aan wal zetten, blijkt het een woest en gevaarlijk land. Maar geen onbewoond land… William is doodsbang voor zijn nieuwe buren. Dus als Tisquantum namens de Grote Leider van de omliggende stammen zijn hulp aanbiedt, houdt William hem nauwlettend in de gaten. Is zijn voorgevoel terecht, is Tisquantum niet te vertrouwen? Moet William de kolonie redden?

William vertrek met een angstig hart achter zijn leermeester Carver aan, van Leiden naar Amerika, om daar een nieuw bestaan op te bouwen. Pieter, zijn beste vriend, blijft wel in Leiden en hij zal hem vreselijk gaan missen. De reis gaat niet voorspoedig en het is dat meester Carver hem steeds meer taken toevertrouwd, maar anders zou de moed William bijna in de schoenen zakken van ellende. Tisquantum is niet langer in Patuxet, maar in Pokanoket als slaaf van de Massasoit, de grote leider. Hij doet er alles aan om zijn ‘schuld’ in te lossen en weer een vrij man te zijn, maar de Massasoit lijkt niet te zien wat Tisquantum z’n waarde in de omgang met de withuiden werkelijk is. Doordat de storm William en zijn schip een andere richting heeft op gedwongen, eindigen ze niet in het beoogde Virginia, maar in Cape Cod, en laat daar, niet ver vandaan, nu net Tisquantum wonen. De pelgrims hebben veel problemen om geaccepteerd te worden door de wilden, maar Tisquantum schiet ze te hulp, voor zover hij kan….en wil.

Wat vind ik van dit boek

Ik vind het elke keer weer prachtig om te lezen hoe het er vroeger aan toe ging met alles. Ik vind dat Bianca een ware kunstenares is met het opschrijven van de geschiedenis, ze maakt het leuk, mooi en vooral interessant en dat allemaal op een niet lastige manier. Het verhaal is vanuit twee verschillende oogpunten geschreven, die van William en die van Tisquantum. Mooi om te lezen is ook hoe wijs en slim de elf jarige William is, en zich niet snel van de wijs laat brengen op een schip vol ‘stoere mannen’. Op de achterflap staat dat William bang is voor de wilden, maar zoals ik het lees is hij vooral boos op alles en iedereen en vooral op de wilden, waarschijnlijk ook voor een groot deel uit angst, maar dat lees ik niet echt per se op die manier. Wat ik een nare omslag vind, is iets waarvan ik kan natuurlijk niet zeggen wat het is, maar ik had dat écht niet verwacht. Er gebeuren behoorlijk heftige dingen, dingen die ik niet zag aankomen en die mij best wel geschokt hebben. Een prachtig en intrigerend vervolg op ‘Tisquantum’, met opnieuw vele lessen die mij geleerd zijn tijdens het beleven van deze pelgrimstocht.

Uiteraard heeft Bianca zich achterin weer verantwoord en geeft je nóg meer kennis over deze periode. Sommige dingen ogen wat saai, maar zijn absoluut de moeite van het lezen waard want er staan ontzettende gave feitjes en weetjes in die je zou missen als je het eind van het boek zou overslaan.
De bijzonder mooie en interessante dingen waar ik naar verwijs zijn bijvoorbeeld deze eerste bladzijde van het door William Bradford geschreven verslag over de eerste 30 jaar van de kolonie, het kruidenboek waar William veel gebruik van maakt, het beeld van de Massasoit dat uitkijkt over Plymouth haven, dat in 1621 gebeeldhouwd is door Cyrus E. Dallin.

Waar Bianca in ‘Tisquantum’ vele personages en situaties heeft gecreëerd, is dat in dit boek niet het geval, in dit deel van het verhaal hebben alle personen (inclusief hun titel) écht bestaan, alleen de onduidelijk- of tegenstrijdigheden van plaatsen of personages zijn door Bianca aangevuld. Één gebeuren, waar ik niks over kán of ga vertellen, heeft verschillende scenario’s van wat er echt gebeurd kán zijn, maar de eerste staat, samen met Bianca haar eigen aanvulsel, in het boek, en ook dat lees je dus in het achterste stuk van het boek.

In 2020 is het precies 400 jaar geleden dat de pelgrims naar de nieuwe wereld reisden om een kolonie te stichten. Een jubileum dat door 4 volken, Nederlanders, Amerikanen, Engelsen en de Wampanoagh herdacht wordt. En voor Bianca uiteraard een mooie gelegenheid om deze verhalen de wereld in te schrijven. De laatste woorden van de verantwoording geven mij wel de kriebels hoor, er staat ‘wat restte, was blanke overheersing’, dat komt doordat de werkelijkheid blijkbaar nog gruwelijker is dan Bianca op heeft geschreven, anders zou het namelijk geen jeugdboek met kunnen zijn.

Door Bianca, Tisquantum en William wil ik zeker meer weten over dit onderwerp en dat vind ik echt een pluspunt waardoor ik deze boeken zeker zo aanraden voor iedereen.

12 oktober 2020

Wederom is ook bij het tweede deel “William & Tisquantum” de cover zo mooi geïllustreerd, het geeft je gelijk een perfect beeld in hoe de roodhuiden de withuiden zagen. Dit keer wordt het verhaal door twee hoofdpersonen verteld, naast Tisquantum kijk je ook door de ogen van William. William die door zijn meester meegaat op reis om een nieuw bestaan in Amerika op te bouwen. Daarbij krijgen ze te maken met de meest erbarmelijke situaties. Situaties waarbij de Pilgrims puur vertrouwen op hun geloof. Zo ervaar je ook hoe verschillend de Pilgrims leven ten opzichte van de wilden, maar dat ze elkaar toch ook nodig blijken te hebben. Er staan brieven tussen het verhaal door, brieven die William aan zijn goede vriend Pieter in Leiden stuurt. Ook het tweede deel is gebaseerd op ware gebeurtenissen en ook dit keer geeft Bianca aan het einde van het verhaal de officiële gegevens weer. Gegevens over William & Tisquantum, Leiden, de Pilgrims, hun geloof en nog veel meer. Bianca schrijft dit historische verhaal over de Pilgrims zo meesterlijk, ze neemt je niet alleen mee terug in de tijd, ze laat je ook voelen en proeven hoe het in die tijd was. Het is een schitterend verhaal wat je echt gelezen moet hebben.

26 oktober 2020

Vierhonderd jaar geleden voeren een aantal Engelse gelovigen vanuit Leiden naar Amerika. Ze waren naar Leiden toegegaan, omdat ze in eigen land hun geloof niet meer ongestoord konden belijden. Maar ook in Nederland bleken ze niet te aarden. Die eerste groep die een kolonie in Amerika stichtten zijn bekend geworden onder de naam Pilgrims. In dit jeugdboek vertelt Bianca Mastenbroek over de lotgevallen van een Engelse jongen in de nieuwe kolonie. De lezer wordt meegezogen in de ontberingen van de Pilgrims, hun ontmoetingen met de inheemse bevolking, het geweld en het verraad. Het verhaal wordt daarnaast ook verteld vanuit het perspectief van de indiaan Tisquantum, waaraan de auteur al eerder een heel boek wijdde. Mede door haar beeldende en spannende vertelstijl kan de jonge lezer zich een goed beeld vormen van het leven van de eerste kolonisten van de Nieuwe Wereld.

5 november 2020

In drie woorden

Historisch, spannend en origineel

In meer woorden

Bianca Mastenbroek schreef een nieuw, spannend historisch jeugdboek gebaseerd op ware gebeurtenissen. In Nederland waren er nog weinig toegankelijke jeugdboeken over de Pilgrims en daar wilde ze graag verandering in brengen. William & Tisquantum is een spannend, goed geschreven verhaal over de reis naar het beloofde land en het opzetten van een kolonie in een niet veilig gebied. Het boek kent een afwisseling van spannende en bovendien leerzame gebeurtenissen waardoor je wilt blijven lezen. De hoofdstukken zijn kort en de perspectieven wisselen van William, een withuid, en Tisquantum, een wilde. Deze afwisseling van perspectieven zorgt voor een extra laag in het verhaal waardoor jij als lezer op een ander spoor wordt gezet. Want is de argwaan van William wel terecht? Is Tisquantum echt niet te vertrouwen? William schrijft daarnaast ook brieven naar zijn vriend die in Leiden is gebleven. In deze brieven lezen we een korte terugblik op het verhaal en tevens een korte samenvatting van de dagen in de kolonie die niet uitgebreid zijn beschreven.

Het boek kent een opsomming van heftige gebeurtenissen. De dood speelt een grote rol in het verhaal. Omkomen van de honger, vermoord worden door de wilden, ziek worden tijdens de scheepsreis…. Al deze heftige gebeurtenissen worden met de nodige details beschreven. Toch is er geen sprake van gruwel. Er is precies de juiste woordkeuze gemaakt waardoor er niets te veel is gezegd. Als lezer heb je de mogelijkheid om hier zelf een beeld bij te vormen. Dit boek laat je steeds opnieuw nadenken over het leven. Het laat je dankbaar zijn voor de welvaart die ons land kent.

Het verhaal zelf kent geen illustraties. Er zijn wel illustraties toegevoegd aan het schutblad, en samen met de beeldend geschreven tekst is het als lezer gemakkelijk om een realistisch beeld te vormen bij het verhaal. Achter in het boek is een verantwoording geschreven voor het boek. Deze kent wel diverse afbeeldingen waarmee veel wordt uitgelegd. De verantwoording maakt het verhaal opnieuw erg leerzaam omdat het de geschiedenis nog een stukje verder uitdiept.

Bianca Mastenbroek heeft meer dan dertig boeken op haar naam staan. Ze schrijft voor kinderen, de jeugd en volwassenen. Van prentenboekjes tot AVI boekjes tot historische romans. In 2019 won ze voor haar historische roman Hendrick, de Hollandsche indiaan de Jonge Beckman en de Thea Beckmanprijs.

William & Tisquantum is een indrukwekkend jeugdboek over een originele periode uit de geschiedenis. Voor lezers vanaf dertien jaar.

25 november 2020

Afsluitend deel van een tweeluik, na 'Tisquantum; rood hart, witte leugens' (2020)
In dit vervolg volgen we de weesjongen William (11) die de indiaan Tisquantum in dit verhaal wel ontmoet. In 1620 maakt hij deel uit van een groep Pilgrims die in Amerika een kolonie wil stichten. Na een gevaarlijke zeereis krijgen ze in het Nieuwe Land te maken met indianen, die de nieuwkomers als een bedreiging zien. Toch lukt het de Pilgrims om met verschillende stammen in vrede te leven, mede dankzij de hulp van een van de indianen, de Engels sprekende en ook ambitieuze Tisquantum. Die heeft echter nog een appeltje met de 'withuiden' te schillen.
Het is dan William die de jonge indiaan niet vertrouwt en zijn bezorgdheid hierover uitspreekt tegenover zijn meester, de door de Pilgrims benoemde gouverneur. Als blijkt dat hij de gouverneur niet kan overtuigen, neemt William een rigoureus besluit met grote gevolgen. Het verhaal, waarin sprake is van een gestaag toenemende spanning, is een combinatie van fictie en historische feiten. Deze laatste worden achter in het boek aan de hand van bronnen uitvoerig toegelicht. Daarbij wordt ook informatie gegeven over de Pilgrims, hun herkomst, geloof, gewoontes en erfenis. Een en ander draagt bij aan de geloofwaardigheid van het verhaal.
Vanaf ca. 13 jaar. Mede gebaseerd op een waargebeurd verhaal.

Janneke van der Veer van NBD | Biblion

07 december 2020

400 jaar geleden trok een groepje Leidenaren van Engelse afkomst de oceaan over om in de Nieuwe Wereld een kolonie te stichten. Ze zochten een plek waar ze konden leven volgens hun eigen regels en hun eigen geloof. Omdat dat ook in Nederland niet mogelijk was, trokken ze weg. Deze groep is bekend geworden als de Pilgrim Fathers.
Vanwege het 400-jarig jubileum, de link met Nederland en omdat het een interessante geschiedenis is, heeft Bianca Mastenbroek het verhaal uitgewerkt tot een jeugdroman. En dat heeft ze heel knap gedaan.
Ik las William en Tisquantum als vervolg op Bianca's boek Tisqunatum, dat de tragische geschiedenis van deze oorspronkelijke bewoner vertelt, maar beide boeken zijn uitstekend los te lezen.
In William en Tisquantum volgen we de jonge William die aan boord van de Mayflower naar de Nieuwe Wereld vaart. De reis zit vol tegenslagen en ze komen verzwakt aan in een ruige en vijandelijke wereld. Voorgangers hebben namelijk hun sporen achtergelaten bij de oorspronkelijke bewoners.
Hierover lees je meer in het eerste boek en in de hoofdstukken die vanuit Tisquantum geschreven zijn. De beide geschiedenissen zijn heel mooi verweven en geven inkijk in de botsing van twee culturen, maar vertellen ook het verhaal van trots, vrijheid en verraad.
William en Tisquantum zit erg knap in elkaar en Bianca Mastenbroek heeft ontzettend veel research gedaan. Achterin het boek vind je een uitgebreide verantwoording.
Ik heb alles in elk geval met veel plezier gelezen. Wel moest ik wennen aan de verandering die het karakter van Tisquantum doormaakte. Ik had na het lezen van het eerste boek toch op een andere rol voor hem gehoopt. Maar de werkelijkheid is hard en valt niet om te buigen.

★★★★★

Suzanne Wouda op Hebban

maart 2021

In 2020 was het 400 jaar geleden dat de Pilgrim Fathers hun kolonie in Plymouth vestigden. De Pilgrims vormden een protestantse splintergroep die veel strikter in het geloof was dan in Engeland was toegestaan en daarom eerst naar Nederland uitweek en later naar Amerika. Over deze kolonisten is veel geschreven en zeker in New England zijn veel Amerikanen er trots op af te stammen van deze kolonisten. Dat hun komst het begin van het einde voor de Wampanoag en vele andere Indianenvolken inluidde, wordt minder belangrijk gevonden. Sterker nog, tot op de dag van vandaag zien de Amerikanen de Pilgrim Fathers als het toonbeeld van vreedzaam kolonialisme.

VREEDZAME KOLONISTEN

Dat beeld komt voort uit hoe de Pilgrims naar zichzelf keken. Ze zagen hun komst als vreedzaam en waren in principe uit op goede relaties met de verschillende Wampanoag-groepen die hen omringden. Die goede relaties hadden ze trouwens hard nodig, want het bleek al snel dat de kolonisten eigenlijk niet in staat waren om voor zichzelf te zorgen. De meegebrachte zaden wilden niet groeien en van jagen hadden ze niet bijster veel verstand. Pas toen ze zich over hun trots en superioriteitsgevoel heen zetten en de Indiaanse manier van landbouw overnamen, konden ze hun eigen voedsel verbouwen. Toch bleef het de eerste jaren sappelen. En de eerste winter zouden ze niet eens overleefd hebben als de Wampanoag hen niet uitgebreid van voedsel hadden voorzien. Die Indiaanse steun leidde tot het nog steeds gevierde feest Thanksgiving.

DE HARDE REALITEIT

Tot zover het ideaalplaatje dat de Amerikanen nog steeds graag schilderen. Natuurlijk was de praktijk veel minder rooskleurig. De Pilgrims waren niet de eerste blanken in het gebied. De visrijke wateren waren in trek bij Europese kabeljauwvissers. Zij maaakten regelmatig contact met de Indiaanse inwoners en op kleine schaal vond handel plaats. Als 'dank' voor deze goede contacten kidnapten de vissers en andere Europese bezoekers met een zekere regelmaat Indianen om hen als slaaf te verkopen of hen in Europa ten toon te stellen. Een ander 'cadeau' vormden de Europese ziekten waartegen de Indianen niet bestand waren. Massale sterfte aan mazelen, pokken en griep was het gevolg.
Door de snelle verspreiding maakten deze ziekten ook veel slachtoffers bij Indianenvolken die nog nooit zelf in contact geweest waren met de blanke nieuwkomers. Zo leerden de Indianen om de Europeanen enerzijds te verwelkomen vanwege de mooie handelsproducten die ze brachten en hen anderzijds te wantrouwen vanwege de ellende die ze veroorzaakten.

WILLIAM

Over deze periode heeft Bianca Mastenbroek een aantal mooie boeken gepubliceerd. Eén daarvan is William & Tisquantum. Mastenbroek is in de huid gekropen van de elfjarige William, één van de Engelse kolonisten. Hij is een weesjongen die in huis genomen is door een van de Pilgrims en daar een soort leerjongen is. Door zijn ogen kunnen we meereizen op de Mayflower en invoelen hoe opgelucht de groep was om uiteindelijk in Amerika aan te komen. Daar blijkt het lastig om de nieuwe kolonie vorm te geven.
Er zijn te weinig mensen om voortvarend aan de slag te gaan en aan alles is gebrek. De hulp die de Wampanoag aanbieden, wil William eigenlijk niet accepteren. Hij wantrouwt de Indianen en ziet niet goed in waarom de Engelse leider van de kolonisten een goede band met hen wil.

TISQUANTUM

De tweede hoofdpersoon is Tisquantum, de laatste overlevende van de Patuxet-Wampanoag. Tisquantum werd in 1614 door een Engelse ontdekkingsreiziger gekidnapt en naar Europa gebracht. Pas na 5 jaar kan hij terugkeren naar zijn dorp om daar te ontdekken dat alle inwoners gestorven zijn aan een Europese ziekte.
Uiteindelijk belandt hij in het dorp van Massasoit, een leider van de PokanetWampanoag. Massasoit is ook leider van de Wampanoag-confederatie in hun strijd tegen hun belangrijkste vijand, de sterke Narraganset-confederatie die ten westen van de Wampanoag leeft. Massasoit neemt Tisquantum onder zijn hoede, maar echt volwaardig lid van de gemeenschap wordt Tisquantum niet. Zijn status is eerder die van huishorige van Massasoit dan als vrij en gewaardeerd man.
Het is daarom niet gek dat Tisquantum de komst van de blanken als een manier ziet om zijn aanzien bij Massasoit op te vijzelen en een belangrijke positie te verwerven. Hij kan op de voorgrond treden, omdat hij vrijwel de enige Indiaan in het gebied is die Engels spreekt. Zo kan hij een brug vormen tussen de nieuwkomers en de Wampanoag.
Uiteindelijk wordt Tisquantum als afgezant van de Pokanet naar de Engelse kolonie Plymouth gestuurd met als doel om de Engelsen als bondgenoten tegen de Narraganset te verwerven.
In Plymouth blijft hij echter een buittenstaander, gewantrouwd door de Engelsen en in toenemende mate ook door zijn eigen volk. Dit leidt tot een serie spannende gebeurtenissen en een bijzonder einde van het boek.

INLEVEN

Mastenbroek schrijft pakkend en helder en hoewel het boek bedoeld is voor jongeren, zal haar manier van schrijven ook de volwassen lezer boeien.
Doordat het boek zowel vanuit Tisquantum als vanuit William geschreven is, krijg je een goed beeld van de enorme cultuurverschillen tussen de Engelsen en de Indianen. Het inleven in de Engelse kant is, vanwege de nog kinderlijke blik van William, vrij eenvoudig. Als lezer kun je goed meevoelen welke angsten, hoop en plannen William heeft en hoe hij de Engelsen ziet reageren.
Meeleven met Tisquantum is lastiger. Hij blijft een dubbel figuur, niet echt geaccepteerd door de Pokanet en evenmin door de Engelsen. Doordat hij niet echt deel uitmaakt van de Pokanet, is het ook lastiger om echt door Indiaanse ogen naar de gebeurtenissen te kijken. Het verhaal blijft daarmee toch grotendeels een Engels verhaal. Dit in tegenstelling tot een ander boek van Mastenbroek, Hendrick, de Hollandsche Indiaan. Daarover in een volgende Kiva meer.

AANRADER

Al met al is dit boek echt een aanrader, zowel voor tieners alsook voor de geïnteresseerde volwassene. Je leest het vlot uit en wilt het eigenlijk niet wegleggen. Het verhaal van de Maynower en de eerste periode in Amerika is natuurlijk heel bekend en onlangs ook uitgebreid te zien geweest op Netflix als de serie Saints and Strangers. Dat maakt dat je in dit boek niet direct iets nieuws leest. Maar interessant is het zeker. Het blijft een boeiend verhaal en is goed geschreven. Een mooie toevoeging is de uitgebreide bijlage van meer dan 30 pagina's waarin Mastenbroek uitlegt welke onderdelen van haar verhaal op feiten berusten en welke stukken haar invulling zijn van wat er gebeurd zou kunnen zijn.
Daarnaast legt ze in heldere taal uit wie de Pilgrims zijn, hoe ze leefden, wat ze geloofden en waarom ze uiteindelijk naar Amerika gingen. Ook hun relaties met de Wampanoag komen aan bod. Deze bijlage geeft het boek net iets extra's ten opzichte van het mooie verhaal dat ze vertelt.
Mocht u nog op zoek zijn naar een interessant boek voor uzelf en uw (klein)kinderen dan is dit een mooi boek om eens te bestellen.

1 april 2021

Toen ik aan dit boek begon, waren de verwachtingen hooggespannen. Ik zag dit als de opvolger van ‘Hendrick, de Hollandsche Indiaan’, die de Thea Beckmanprijs gewonnen heeft. Het goede nieuws is, dat de verwachtingen volledig waar zijn gemaakt. Historisch, realistisch, avontuurlijk, en twee hoofdpersonen met zowel goede als slechte kanten. Ik heb dit met enorm veel plezier gelezen. Een boek dat de achtergebleven leegte na het wegvallen van Rob Ruggenberg weer een beetje opvult. Het is 1619 en Tisquantum keert na vijf jaar slavernij in Europa terug, om te ontdekken dat hij de laatste is van zijn stam. Een jaar later bereiden William en een groep streng gelovige protestanten zich voor om vanuit Leiden te vertrekken naar het beloofde land. Zij zullen later bekend staan als de Pilgrims, die met de Mayflower naar Noord-Amerika vertrokken om daar de basis te leggen voor de huidige VS. Na flink wat tegenslagen komen zij ziek, hongerig en dorstig aan in een ruig land. Daar moeten zij zo snel mogelijk vriendschap sluiten met de wilden.
Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor Tisquantum, die ondertussen de slaaf is geworden van de Massasoit, de stamhoofd der stamhoofden. Hij kent de taal en gebruiken van de withuiden. Maar als enige tolk tussen de verschillende stammen en de Pilgrims heeft hij een bijzondere positie met veel macht. Wanneer hij de verschillende partijen tegen elkaar uit speelt om er zelf beter van te worden, ontstaat er een levensgevaarlijke situatie voor de Pilgrims. Hoewel het hier om een verzonnen verhaal gaat, is het wel op ware feiten gebaseerd. Veel personages hebben echt bestaan. Wat mij vooral aanspreekt is hoe realistisch het beschreven is. Geen heldhaftige avonturen, maar harde realiteit. Je proeft de onzekerheid, angst en wanhoop van de groep mensen, die volledig op zichzelf staan. Iedereen neemt goede en foute beslissingen en één van de grote vragen in dit verhaal is dan ook hoever je kunt of mag gaan voor het grotere belang. Ik hoop van harte dat we nog veel meer van dit soort boeken gaan zien. Bianca Mastenbroek springt hiermee in een gat, die wat mij betreft nog flink gevuld mag worden.